องค์กรและความยั่งยืน

จัดงานให้เป็นระบบ · กติกาองค์กร

กำหนดบทบาทญาติให้ชัดตั้งแต่วันแรก

อ่าน 6 นาที

ทำไมธุรกิจครอบครัวถึงวุ่นวายเมื่อคนเยอะขึ้น

ตอนธุรกิจมีแค่แม่กับลูกสองคน ทุกอย่างจัดการกันเองได้แบบไม่ต้องมีกติกา เพราะรู้ใจกันอยู่แล้ว แต่พอมี ญาติเข้ามาช่วยงานมากขึ้นเรื่อยๆ โดยไม่เคยกำหนดบทบาทให้ชัด ปัญหาจะไม่ใช่แค่เรื่อง "ใครทำอะไร" แต่ลาม ไปถึง ใครมีอำนาจสั่งงานพนักงานจริง และ ความไม่เป็นธรรมเรื่องเงินเดือน ที่ทำให้ทั้งพนักงานประจำและคนในครอบครัวเองไม่พอใจพร้อมกัน

3 วงที่ต้องแยกให้ชัด: ครอบครัว-เจ้าของ-ธุรกิจ

วงคำถามที่ต้องแยกหลักการ
ครอบครัวเป็นลูก/หลาน/ญาติใครไม่เกี่ยวกับการตัดสินใจในโรงงาน
เจ้าของ/หุ้นถือหุ้นสัดส่วนเท่าไหร่รับปันผลตามสัดส่วนหุ้น ไม่ใช่ตามที่ทำงาน
ธุรกิจ/ตำแหน่งงานทำตำแหน่งอะไร รายงานใครรับเงินเดือนตามตำแหน่งและเวลาทำงานจริง

เมื่อแยก 3 วงนี้ชัด คำถามที่เคยงงอย่าง "ทำไมหลานได้เงินเดือนมากกว่าลูกที่ทำงานหนักกว่า" จะมีคำตอบ ทันที เพราะเงินเดือนผูกกับตำแหน่งงานไม่ใช่ผูกกับความเป็นญาติ

เอาไปใช้กับธุรกิจคุณยังไง

  1. เขียนผังตำแหน่งงานทั้งหมดในโรงงาน/ร้าน พร้อมเงินเดือนมาตรฐานของแต่ละตำแหน่ง ก่อนใส่ชื่อคน
  2. จับคู่ญาติแต่ละคนเข้ากับตำแหน่งงานที่ชัดเจน พร้อมกำหนดว่ารายงานตรงต่อใคร
  3. ปรับเงินเดือนตามเวลาทำงานจริง ถ้าใครทำงานไม่เต็มเวลา ให้ปรับสัดส่วนลงตามจริง ไม่ใช่ตามความสนิท
  4. แยกเรื่องปันผลออกจากเงินเดือน ตกลงสัดส่วนหุ้นให้ชัดเจน แล้วจ่ายปันผลตามหุ้น ไม่ผูกกับตำแหน่งงาน

ธุรกิจครอบครัวที่อยู่รอดในระยะยาว ไม่ใช่ธุรกิจที่ไม่มีญาติมาช่วยงาน แต่คือธุรกิจที่แยกบทบาทของญาติ แต่ละคนให้ชัดตั้งแต่วันแรกที่เขาเข้ามาทำงาน

ลองคิดดูก่อน: เจอเคสนี้จะทำยังไง?

"โรงงานแม่สมศรี" ผลิตขนมขบเคี้ยวส่งร้านค้าในจังหวัด เริ่มจากแม่สมศรีและลูกสาวคนโตสองคน ตอนนี้ขยายมี พนักงานประจำ 15 คน และมีลูกชาย หลาน กับน้องสะใภ้เข้ามาช่วยงานเพิ่ม แต่ไม่มีใครมีตำแหน่งชัดเจน ทุกคนในครอบครัวสั่งงานพนักงานได้หมด พนักงานสับสนว่าจะฟังใครกันแน่ เงินเดือนของญาติก็ไม่มีเกณฑ์ตายตัว บางคนมาช่วยไม่กี่ชั่วโมงต่อวันแต่ได้ 45,000 บาท ขณะที่หลานอีกคนทำงานเต็มวันได้แค่ 20,000 บาท พนักงานประจำเริ่มบ่นว่าไม่ยุติธรรม และญาติเองก็เริ่มขัดแย้งกันเรื่องบทบาทที่ทับซ้อนกัน

ควรจัดการบทบาทและค่าตอบแทนของญาติในธุรกิจครอบครัวอย่างไร ให้ทั้งพนักงานและคนในครอบครัวยอมรับได้?

ควิซท้ายบท

ตอบให้ครบทุกข้อ แล้วกดตรวจคำตอบ

1. รากของปัญหาในธุรกิจครอบครัวที่วุ่นวายเมื่อคนเยอะขึ้นคืออะไร?
2. กฎทองของการจ่ายเงินในธุรกิจครอบครัวคืออะไร?
3. ทำไมทุกคนในครอบครัวที่เข้ามาทำงานควรมีตำแหน่งงานชัดเจนเหมือนพนักงานทั่วไป?
4. ถ้าญาติบางคนทำงานเพียงไม่กี่ชั่วโมงต่อวัน ควรจ่ายเงินเดือนอย่างไรตามหลักที่ถูกต้อง?