ภาวะผู้นำและการบริหารคน

จูงใจและวัดผลคน · ฟีดแบ็กและวัดผล

วัดผลคนแบบยุติธรรม

อ่าน 7 นาที

ระบบที่จ่ายเท่ากันหมด คือการลงโทษคนขยันโดยไม่ตั้งใจ

เมื่อค่าจ้างไม่ผูกกับผลงานเลย พนักงานทุกคนจะคำนวณอย่างมีเหตุผลว่า "ทำมากไปก็ไม่ได้อะไรเพิ่ม" — ทีมที่ ขยันที่สุดจะค่อยๆ ลดมาตรฐานลงมาเท่าทีมที่ทำน้อยที่สุด ไม่ใช่เพราะขี้เกียจ แต่เพราะระบบไม่ให้รางวัลกับ ความขยันเลยแม้แต่น้อย นี่คือกับดักที่ทำให้ธุรกิจขนาดเล็กจำนวนมากค่อยๆ เสื่อมมาตรฐานลงทั้งองค์กรโดยไม่รู้ตัว

วัดผลด้วยตัวชี้วัดคู่ ไม่ใช่ตัวชี้วัดเดียว

หัวใจของการวัดผลอย่างยุติธรรมคือใช้ตัวชี้วัดอย่างน้อย 2 มิติที่ถ่วงดุลกันเอง เพื่อไม่ให้ใครเล่นเกม กับตัวเลขได้ง่ายๆ

ปริมาณ
จำนวนงานที่ทำเสร็จต่อเดือน
คุณภาพ
จำนวนข้อร้องเรียน / คะแนนรีวิวลูกค้า
ผลตอบแทน
โบนัสแปรผันตามทั้ง 2 มิติร่วมกัน

ทีมที่ทำงานเยอะแต่คุณภาพแย่ ไม่ควรได้โบนัสสูงกว่าทีมที่ทำน้อยกว่าแต่คุณภาพดีเยี่ยม — การถ่วงดุล 2 ตัวชี้วัด นี้คือสิ่งที่ทำให้ระบบ "ทำมากกว่าได้มากกว่า" ยุติธรรมจริง ไม่ใช่แค่กระตุ้นให้เร่งงานอย่างเดียว

เอาไปใช้กับธุรกิจคุณยังไง

  1. เลือกตัวชี้วัด 2 มิติที่ถ่วงดุลกัน อย่างน้อยหนึ่งด้านปริมาณ หนึ่งด้านคุณภาพ สำหรับงานของทีมคุณ
  2. แยกฐานเงินเดือนคงที่ออกจากส่วนแปรผันตามผลงาน อย่าให้รายได้ทั้งหมดขึ้นกับผลงานล้วนๆ จนเสี่ยงเกินไป
  3. คำนวณผลงานเป็นรอบเดือน ไม่ใช่รอบวัน เพื่อลดความผันผวนที่ไม่ยุติธรรม
  4. อธิบายสูตรคำนวณให้ทุกคนเข้าใจตรงกันก่อนเริ่มใช้จริง ความโปร่งใสสำคัญกว่าความซับซ้อนของสูตร
  5. ทบทวนตัวชี้วัดทุก 6 เดือน เพื่อป้องกันไม่ให้ใครหาช่องเล่นเกมกับตัวเลขในระยะยาว

ลองคิดดูก่อน: เจอเคสนี้จะทำยังไง?

คุณเปิดบริษัทรับจ้างทำความสะอาดบ้านและคอนโด มีทีมงาน 4 ทีม จ่ายค่าจ้างรายวันเท่ากันหมดไม่ว่าทีมไหน จะทำงานเสร็จกี่งานต่อวัน ทีม A ทำงานเฉลี่ยวันละ 6 งานโดยไม่มีลูกค้าร้องเรียนเลยในรอบ 3 เดือน ส่วน ทีม D ทำงานเฉลี่ยวันละ 3 งานและมีลูกค้าร้องเรียนเรื่องความสะอาดไม่ทั่วถึง 5 ครั้งในเดือนเดียว หัวหน้าทีม A มาบอกคุณตรงๆ ว่า "พี่จ่ายเท่ากันแบบนี้ ทำไมต้องรีบทำงานเยอะๆ ให้เหนื่อยด้วย" และเริ่ม ทำงานช้าลงเท่าทีม D

จะออกแบบระบบค่าจ้างและการวัดผลใหม่อย่างไร ให้ทีมที่ทำมากกว่าได้มากกว่าจริง โดยไม่ทำให้ทีมรีบงานจนคุณภาพตก?

ควิซท้ายบท

ตอบให้ครบทุกข้อ แล้วกดตรวจคำตอบ

1. ทำไมระบบจ่ายค่าจ้างเท่ากันไม่ว่าทำงานมากหรือน้อย จึงทำให้ทีม A เริ่มทำงานช้าลง?
2. ทำไมการวัดผลด้วยตัวชี้วัดเดียว เช่น 'จำนวนงานต่อวัน' อย่างเดียว ถึงเป็นอันตราย?
3. โครงสร้างค่าตอบแทนที่ยุติธรรมตามบทเรียนนี้ควรมีลักษณะอย่างไร?
4. ทำไมบทเรียนนี้แนะนำให้คำนวณผลงานเป็นรายเดือนแทนที่จะเป็นรายวัน?